EMERGING AFRICA

The Last Frontier

Sunday, Jan 21st

Afrika groeit maar Afrikaanse beurzen staan droog

Er is veel optimisme over de progressie en potentie van de Afrikaanse economie. Maar dat vertaalt zich nog nauwelijks in hogere aandeelkoersen in Afrika. Veel Afrikaanse beurzen staan zelfs zo goed als droog. Volgens Joseph Hadrian Bosco mist Afrika een geweldige kans als het de eigen kapitaalmarkten niet snel moderniseert.

Je kunt in Afrika nauwelijks een krant openslaan of je wordt geconfronteerd met een enorm optimisme over de economische groei en kansen op het continent en de toenemende buitenlandse investeringen, onder meer vanuit landen als China, Brazilië en India. Het deel van Afrika onder de Sahara groeit dit jaar naar verwachting met zo’n 5,5 procent en het IMF moet regelmatig de groeiprognoses in Afrikaanse emerging markets naar boven bijstellen, of het nu om Nigeria, Ghana, Oeganda, Angola, Mozambique, Ethiopië of Zambia gaat. Het is dan ook niet gek dat steeds meer grote private equity partijen hun vizier op Afrika richten en multinationals, waaronder Heineken, Unilever en Philips, zich ronduit lyrisch over de groeimogelijkheden op het continent uitlaten.

Tot zover het positieve nieuws, want op de meeste Afriaanse aandeelbeurzen is nauwelijks sprake van een hosannastemming. De koersen hebben zich weliswaar enigszins hersteld van de malaise in 2008 en 2009 toen de koersen scherp daalden en er een geweldig liquiditeitsprobleem ontstond, het houdt nog niet echt over. Illustrerend is dat volgens Reuters in het eerste kwartaal van 2011 van geen enkele IPO sprake was op de effectenbeurzen van Sub-Sahara Afrika.

Afrikaanse bedrijven die op zoek naar kapitaal zijn, lijken zich veel liever op het kapitaal van private equity partijen te richten, onder meer om regulering te voorkomen. Andere bedrijven verkiezen een beursnotering op de steeds populairdere Alternative Investment Market (AIM) van de London Stock Exchange boven een listing op een van de Afrikaanse beurzen. Die laatsten worden vooral vermeden door een gebrek aan handelsvolume en liquiditeit.

Volgens Azim Datardina, hoofd business intelligence bij Africapractice, is de belangstelling van Private Equity fondsen voor middelgrote Afrikaanse bedrijven enorm gestegen afgelopen drie jaar. ‘Aan de andere kant zie je dat grote Afrikaanse bedrijven voor een overzeese beursnotering kiezen. Zolang er nauwelijks volume is en de kans groter is dat het aandeel elders beter presteert, zie ik dat niet zo snel veranderen.’

De malaise onstond eind 2008. Tot dan toe deden Afrikaanse beurzen het nog prima maar tijdens de kredietcrisis in het westen stortten de handelsvolumes in ondanks dat de meeste Afrikaanse landen in die periode juist redelijk overeind beleven. Het werd voor aandeelhouders, waaronder ook Nederlandse Afrika-fondsen, bijna onmogelijk om nog voor een redelijke prijs van aandelen af te komen. Alleen de Zuid-Afrikaanse beurs deelde door een veel grotere marktkapitalisatie niet in de malaise. Inmiddels zijn verder alleen op de Nigeriaanse beurs de volumes voldoende hersteld. Mede als gevolg van de beperkte volumes haperde ook de markt voor fusies en overnames in het eerste kwartaal van 2011 met transacties ter waarde van slechts 5,7 miljard dollar, 72 procent lager dan in de eerste drie maanden van 2010. De grootste deal vond plaats in Oeganda en de Chinezen waren de grootste investeerders.

In een opinie-artikel in de Zuid-Afrikaanse Business Report luidde Joseph Hadrian Bosco, directeur van de Global Trade Board in Mauritius, de noodklok. Volgens hem staat Afrika na de kredietcrisis van 2008-2009 op een tweesprong en moeten de Afrikaanse kapitaalmarkten zich nu snel verbeteren om munt te slaan uit de huidige buitenlandse interesse voor investeringen in Afrika. ‘Investeerders in Europa en VS zijn door de tegenvallende resultaten en prognoses aldaar juist nu op zoek naar nieuwe investeringsgebieden met hogere potentiële rendementen en komen dan veelal uit in Afrika.’

Maar de onderontwikkelde financiële markten van Afrika, de kleinschaligheid van de beurzen en het gebrek aan financiële (hedge)instrumenten weerhouden die investeerders er veelal van om in aandelen te stappen en zo het broodnodige kapitaal te verschaffen. De beurzen zijn simpelweg te gefragmenteerd om voldoende marktkapitalisatie en liquiditeit te creëren.

Als Afrika van de crisis in het westen wil profiteren en zich tot een aantrekkelijke investeringsbetemming wil ontwikkelen, moet het hier razendsnel iets aan doen, aldus Bosco. Hij breekt onder meer een lans om beurzen te integreren, regulering te harmoniseren, meer transparantie te creëren, investeerders en handelaren op te leiden, de infrastructuur, technologie en service van de beurzen te verbeteren en meer producten te ontwikkelen tegen concurrerende prijzen. ‘Transacties moeten snel, veilig en geruisloos verlopen om het vertrouwen van investeerders te winnen.... Dat kan uiteindelijk tot een ongekende inflow van kapitaal en economische groei leiden.’

Foto: Klaas Deknatel