EMERGING AFRICA

The Last Frontier

Tuesday, Jan 16th

Voors en tegens van beleggen in Afrika

Is Afrika het beloofde continent voor beleggers anno 2011? Als je sommige analisten en rapporten mag geloven, kun je als belegger niet meer om het continent heen. Er zouden dubbelcijferige rendementen in het verschiet liggen. Maar beleggen in Afrika blijft ook aan risico's verbonden. De voors en tegens van beleggen in Afrika.

Voors:

De Afrikaanse economie groeit snel. Het IMF verwacht de komende vijf jaar een BBP toename van zo'n vijf procent per jaar voor het continent als geheel. Daarmee laat Afrika de westerse economieën ver achter zich maar ook andere emerging markets als Oost-Europa en Latijns-Amerika halen dergelijke groeiprognoses niet. Alleen sommige Aziatische emerging markets groeien sneller. Daartegenover staat dat Afrikaanse bedrijven en aandelen veel lager zijn gewaardeerd dan die in Azië.

Afrika profiteert van de grote vraag naar grondstoffen. Het continent beschikt over een grote hoeveelheid gronstoffen, edelmetalen en mineralen die cruciaal zijn voor de economische groei in de rest van de wereld. De laatste jaren is vooral de vraag uit emerging markets als China, India en Brazilië enorm toegenomen. Te denken valt aan de grote olie- en gasreserves, maar vooral ook aan edelmetalen en mineralen die elders ter wereld nauwelijks of moeilijk zijn te vinden zoals platina (Afrika beschikt over 90 procent van de wereldvoorraad), kobalt (90 procent), goud (50 procent), chroom (98 procent), tantaliet (70 procent), mangaan (64 procent) en uranium (33 procent). Kongo beschikt bovendien over 70 procent van de wereldvoorraad coltan, dat vrijwel in alle mobiele telefoons wordt gebruikt.

Afrika beschikt over vruchtbare landbouwgrond. Er is geen continent ter wereld waar nog zoveel vruchtbare grond onontgonnen is. Tegelijkertijd zorgt de groei van de wereldbevolking voor een blijvende opwaartse druk op de voedselprijzen. Steeds meer dichtbevolkte Aziatische landen en onvruchtbare woestijnstaten in het Midden Oosten bereiden zich al voor op toekomstige prijsstijgingen en zijn op zoek naar relatief goedkope grond in Afrika om daar voedsel te produceren en hun toekomstige voedselvoorziening veilig te stellen. Maar ook Afrikaanse landen zelf zien steeds meer mogelijkheden om op grote schaal voedsel te gaan exporteren. Moderne technologie kan ze daarbij helpen. Volgens een rapport van Mckinsey zou Afrika aan de vooravond van een groene revolutie staan.

Directe investeringen vanuit China en India stimuleren de groei. De komst van de Chinezen naar Afrika is niet onomstreden. Het is duidelijk dat de Aziatische grootmachten met hun investeringen de levering van olie, mineralen en voedsel voor de toekomst veilig willen stellen. In sommige landen toont de invasie van Chinezen neo-kolonalistische trekjes. Maar de voordelen zijn voor Afrika waarschijnlijk groter dan de nadelen. Behalve kapitaal stromen met de investeringen vanuit landen als China, India en Brazilië ook technologie, kennis en vaardigheden het continent binnen. De Chinezen investeren bovendien veelal in cruciale sectoren als het onderwijs, de gezondheidszorg en infrastructuur. De nieuwe handelsbetrekkingen hebben de voorheen vrij gesloten Afrikaanse markten bovendien verder opengebroken. Met de handel tussen Afrika en China is inmiddels meer dan 100 miljard dollar per jaar gemoeid.

Afrikaanse economieën worden steeds diverser. In het verleden gokten veel centraal geleide Afrikaanse staten vaak op één economische sector, bijvoorbeeld de export van aanwezige olie of koper. Inmiddels is bij veel overheden doorgedrongen dat het loont om ook andere economische sectoren te ontwikkelen.

Opkomst middenklasse goed voor consumptieve groei. Mckinsey voorspelt dat de consumptiemarkt van het continent tussen 2008 en 2020 ongeveer verdubbelt, onder meer door de snelle opkomst van een middenklasse in veel Afrikaanse landen. Vooral in een land als Nigeria, met 150 miljoen inwoners het dichtsbevolkte land van Afrika. wordt daarop nu al door beleggers en investeerders ingespeeld.

Democratie en economische hervormingen hebben investeringsklimaat verbeterd. Was in de jaren tachtig nog zo'n tachtig procent van de Afrikaanse staten een dictatuur, intussen wordt ongeveer tachtig procent van de Afrikaanse landen bestuurd door een democratisch gekozen regime. Economische hervormingen hebben er bovendien toe geleid dat de eigendomsrechten, toegang tot kapitaal en publieke sector zijn of worden verbeterd,

Kwijtschelding schulden heeft voor gezondere overheidsfinanciën gezorgd. De groei van Afrika is zeker ook te danken aan de kwijstschelding van schulden die veel Afrikaanse landen in de jaren negentig kregen en de IMF-programma's die daaraan waren verbonden. Het IMF en de Wereldbank hebben veel Afrikaanse landen bijvoorbeeld gedwongen om inefficiënte overheidsinstellingen te privatiseren.

Gunstige demografische bevolkingsopbouw. Afrikanen zijn gemiddeld relatief jong. In tegenstelling tot Europese landen krijgen Afrikaanse landen komende jaren niet met vergijzing te maken. De arbeidsbevolking neemt enorm toe.

Tegens:

Gevaar van politieke onrust blijft op de loer liggen. Hoewel er meer politieke stabiliteit en democratie in Afrika is dan pakweg 25 jaar geleden, moeten beleggers rekening houden met politieke onrust die in een aantal landen van de ene op de andere dag de kop op kan steken, vooral rond verkiezingen. Politieke leiders die al jaren de macht in handen hebben, willen bij verloren verkiezingen nog wel eens weigeren het veld te ruimen, met gevaarlijke politieke impasses tot gevolg, zoals onlangs te zien was in Zimbabwe en Kenia en nu in Ivoorkust. Ook zijn veel Afrikaanse landen etnisch en/of religieus ernstig verdeeld. Oplaaiende conflicten kunnen de economische groei in bepaalde regio's ernstig belemmeren.

De meeste Afrikaanse beurzen zijn vaak niet liquide. Beleggen in Afrika is vooralsnog vaak lastig omdat veel Afrikaanse beurzen vooralsnog in meer of mindere mate niet liquide zijn. Een gebrek aan liquiditeit beperkt de verhandelbaarheid van aandelen en kan het voor beleggers bijvoorbeeld lastig maken om snel voor een minimumprijs van een partij aandelen af te komen. De grote uitzondering is de Johannesburg stock exchange waar de liquiditeit niet onder doet voor die van West-Europese beurzen. Ook de beurzen van Nigeria en Egypte zijn redelijk liquide.

De meeste Afrikaanse landen zijn nog niet zo goed ontwikkeld. Wat voor 'normale' opkomende landen geldt, gaat voor deze frontier markten helemaal
op. Politieke onrust, oorlog, valutaschommelingen, beperkte verhandelbaarheid en een slecht toezicht op bedrijven en de beurs maken het beleggen
in deze landen erg risicovol en duur.

Epidemieën. Afrika blijft door de armoede, de eenzijdige voedingspatronen en de slechte gezondheidszorg erg kwetsbaar voor ziektes. Aids en malaria hebben afgelopen jaren miljoenen slachtoffers gemaakt op het continent.

Droogtes of overstromingen kunnen tot mislukte oogsten leiden. Veel Afrikaanse landen zijn economisch afhankelijk van een bepaald landbouwproduct. Als droogte of overstromingen grote delen van de oogst vernietigen kan dat (economisch) rampzalig uitpakken voor sommige landen.

Corruptie. Hoewel de overheidsfinanciën in veel landen door de komst van democratie en de inmenging van de IMF transparanter zijn geworden dan voorheen, blijft corruptie zowel binnen de overheid als in het bedrijfsleven een obstakel voor veel investeerders in Afrika. Het is in notoir corrupte landen als Nigeria, Kenia en Angola doorgaans zaak om eerst een goede lokale partner te vinden, alvorens men tot business overgaat.

Hitte. Het is politiek misschien niet correct om te zeggen maar de hitte zorgt in veel Afrikaanse landen voor lamlendigheid onder de bevolking. Het is simpelweg te warm in bijvoorbeeld de Sahel landen om hard te werken. Airconditioning kan uitkomst bieden.