EMERGING AFRICA

The Last Frontier

Monday, Dec 17th

'Aziatische investeringen stimuleren economie Afrika'

Niet zozeer buitenlandse ontwikkelingshulp maar directe investeringen uit Aziatische landen hebben de Afrikaanse economie het afgelopen decennium uit het slop gehaald. Dat stelde Moray Wilson van Deloitte onlangs in het Zuid-Afrikaanse mediakanaal Business Report. Vooral India en China hebben de Afrikaanse markt geopend. Dat heeft tot fraaie groeiprognoses geleid.

Kolenmijnen in Mozambique, een olieraffinaderij in Kenia en een callcenter in Zuid-Afrika. De Indiase gebroeders Ruia, eigenaren van de Essar Group, vlogen afgelopen jaren geregeld op en neer tussen India en Afrika en investeerden sinds 2005 miljarden dollars in het Afrikaanse bedrijfsleven. Ze zijn lang niet de enige Indiase miljonairs die hun oog op de zogenaamde ‘last frontier’ hebben laten vallen. De grootste mobiele provider van India, Bharti Airtel betaalde in juni nog negen miljard dollar voor mobiele telefoon operaties in 15 Afrikaanse landen, waaronder Nigeria. Maar ook Godrej Consumer Products en Marico investeerden miljarden. In totaal vielen sinds 2005 zo’n 79 Afrikaanse bedrijven in Indiase handen.

‘Afrika lijkt met de lage kosten en de hoge volumes op het India van15 jaar geleden," liet Firdhose Coovadia, de directeur Afrika van Essar zich onlangs ontvallen. 'Afrika heeft dezelfde groeipotentie als onze thuismarkt destijds.'

In Business Report constateerde Moray Wilson van Deloitte onlangs dat India een van de belangrijkste motors van de Afrikaanse economie is geworden. Om de snelle groei van de eigen thuismarkt op te vangen, heeft India net als China de mineralen en energiebronnen die Afrika rijk is, in het vizier. De Aziatische economieën zijn hard bezig om de import van gronstoffen voor de lange termijn veilig te stellen. Daarbij valt te denken aan olie maar ook aan uranium voor kernreactoren en investeringen in koper-, ijzer- en mangaanmijnen.

Een en ander pakt volgens Wilson gunstig uit voor Afrika. ‘Door er te investeren en handel te drijven, hebben de Aziatische landen de economie van veel Afrikaanse landen opengebroken,’ stelt de Deloitte director. ‘De investeringen hebben de export doen groeien. Het gecombineerde bruto binnenlands product (BBP) van Afrika is mede hierdoor tussen 2000 en 2008 met 4,9 procent per jaar gegroeid.'

Volgens cijfers van de Wereldbank gaat er in totaal 1,44 biljoen dollar in Afrika om. Daarmee is Afrika de tiende economische regio van de wereld geworden.
Ondanks een dip in 2009 wist het continent de economische recessie beter te doorstaan dan ontwikkelde landen. Bleven die tot in 2010 voortploeteren, in de tweede helft van 2009 stabiliseerden in de exportgerichte Afrikaanse landen de economische indicatoren zich alweer, vooral doordat de vraag naar gronstoffen vanuit China weer toenam. Het Internationaal Monetair Fonds verwacht nu een economische groei van 5 procent in 2010 en 5,5 procent in 2011.

De economische groei van Afrika is volgens Wilson niet zozeer aan de ontwikkelingshulp uit Europa en de VS te danken. De belangrijkste oorzaak is volgens Wilson dat de directe buitenlandse investeringen, met name uit China en India, de Afrikaanse economie geopend hebben en niet alleen de handel maar ook de binnenlandse consumentenmarkt hebben gestimuleerd. ‘Er is een duidelijke correlatie tussen handelsgroei, een toenemend BNP en groei van de consumentenmarkt.’ Ze verwijst naar een rapport van onderzoeksbureau McKinsey van juni 2010 waarin wordt voorspeld dat de economische bestedingen van 1,6 biljoen dollar in 2008 naar 2,6 biljoen dollar in 2020 zullen oplopen op het continent. De  consumentenbestedingen zullen volgens Mckinsey de komende tien jaar zelfs verdubbelen naar 1,8 biljoen dollar.

Dat verklaart direct waarom Indiase investeerders niet alleen interesse tonen voor grondstoffen en mijnen. Met investeringen in de retail- en consumentensector hopen ze vooral ook te profiteren van de ontluikende consumentenmarkt van bijna 1 miljard mensen. Om diezelfde reden deed de Amerikaanse supermarktgigant Wal-Mart onlangs een fors bod op Massmart, de Zuid-Afrikaanse branchegenoot met belangen in de rest van Afrika. 
‘Afrika heeft behoefte aan investeringen, kennis en vaardigheden,’ schrijft Wilson.  ‘Die kunnen buitenlanders investeerders leveren. Naar verwachting zal het handelsvolume tussen Afrika en een land als India de komende jaren fors blijven toenemen.’

Het verhaal wordt in hetzelfde Business Report beaamd door Walter Rossini, die 330 miljoen dollar beheert in een India fonds van Aletti Gestielle Sgr in Milaan. "Indiase investeerders en beleggers zien Afrika als de ‘last frontier’ de laatste grens van de wereldeconomie. Er is een hoger risico, maar tevens een hogere beloning als de politieke situatie stabiel blijft de komende 10 jaar.'

Wat dat betreft is gunstig dat het bestuur en de politieke stabiliteit in veel Afrikaanse landen afgelopen jaren sterk is verbeterd. Sommige Indiase bedrijven blijken Afrika inmiddels zelfs als een veilige haven te beschouwen. ‘Als je alleen op de Indiase markt opereert, loop je meer risico’s,’ legt Neeraj Kanwar van Apollo Tyres uit. De op een na grootste bandenfabrikant van India, kocht in 2006 voor 62 miljoen dollar het in Durban gevestigde Dunlop Tyres International. Hij ziet de investering vooral als een vorm van risicospreiding. ‘Stel dat de Indiase economie morgen ineens een negatieve wending neemt, dan heb je in ieder geval nog de Afrikaanse markt waarop je verder kunt groeien.’

 Foto: Berend Bosman (Lagos, Nigeria)