EMERGING AFRICA

The Last Frontier

Sunday, Dec 17th

Kenia

Kenia is het financiële centrum van Oost-Afrika met de grootste economie, het hoogste inkomen per hoofd van de bevolking en de beste infrastructuur. Mede door de gunstige ligging aan de kust vormt het land ook het regionale handelscentrum. Kenianen zijn vergeleken met de bevolking in hun buurlanden, met wie ze een douane-unie vormen, hoog opgeleid. Er is sprake van een vrije markt en weinig import- en exportrestricties Dit alles maakt het land na Zuid-Afrika de belangrijkste vestigingsplek in Afrika voor buitenlandse bedrijven.

Belangrijke sectoren zijn de landbouw, de industrie en de dienstverlening, waaronder de financiële sector.  De voormalige Britse kolonie verdient vooral aan het snel stijgende toerisme.  Ook de toenemende export van onder meer thee en bloemen zorgt voor instroom van buitenlandse valuta.  Een positieve onwikkeling is de recente vlucht van mobiele telefonie en microkredieten in het land en de daarmee samenhangende sterk verbeterde toegang tot financiële services voor de bevolking.  In 2010 herstelde het land  zich goed  van de economische dip die in Kenia al begin 2008 inzette toen de presidentsverkiezingen op geweld uitliepen.  Voor 2011 verwacht de IMF alweer een economische groei van tegen de zes procent.

Economische geschiedenis Kenia

De eerste jaren na de onafhankelijkheid bracht Kenia economische voorspoed. Tussen 1963 en 1973 groeide de economie met gemiddeld 6,6 procent per jaar. Maar vanaf 1974 stagneerde de groei doordat het economisch beleid  te veel naar binnen was gericht. Begin jaren negentig waren de economische prestaties zelfs zo slecht geworden dat buitenlandse hulp noodzakelijk werd. Met behulp van de Wereldbank en het IMF werd in 1993 een liberaliseringstraject uitgezet waarna de economie weer begon te groeien.  De hulpprogramma’s werden eind jaren negentig gestaakt toen de Keniaanse regering weigerde om toegezegde economische hervormingen door te voeren. Maar na het tekenen van een anti-corruptie wet en maatregelen om de transparantie te vergroten, kwam rond 2000 de hulp weer op gang. 
Tussen 2002 en 2007 groeide de Keniaanse economie met gemiddeld 5,4 procent per jaar. Eind 2007 kreeg de economie echter een flinke tik toen de verkiezingen op geweld uitliepen. Vooral het toerisme werd keihard geraakt. In 2008 en 2009 had het land vervolgens te kampen met de wereldwijde recessie, een ernstige droogte en zwakke grondstofprijzen. Inmiddels heeft het land zich echter weer knap hersteld.  De brede coalitieregering die na bemiddeling door Kofi Annan in 2008 werd gevormd, houdt redelijk stand en de economie groeide in 2010 weer met meer dan vier procent. Voor 2011 voorspelt het IMF zelfs een reële BBP groei van zo’n zes procent.

ICT-sector Kenia

De positieve economische vooruitzichten dankt het land onder meer aan de investeringen in de IT- en telecominfrastructuur. Liberalisering van de telecommarkt heeft recentelijk tot een explosieve groei geleid. Meer dan de helft van de bevolking beschikt inmiddels over een mobiele telefoon. Het land heeft alles in zich om tot een regionaal kenniscentrum voor IT-innovatie uit de groeien. Met name jongere Kenianen hebben goede computervaardigheden. Ook de overheid heeft zich met behulp van India vergaand gedigitaliseerd.

Financiële sector Kenia

Kenia is het financiële centrum van Oost-Afrika. De Nairobi Stock Exchange is de op drie (Zuid-Afrika, Nigeria en Egypte) na grootste  aandelenbeurs van Afrika, als het om de marktkapitalisatie gaat. Het land beschikt over een uitgebreide financiële sector met betrouwbare lokale en buitenlandse banken als Barclays en Standard Chartered. Ook de rest van de financiële sector is goed ontwikkeld en maakt een stevige groei door. Had vijf jaar geleden nog geen vijf procent van de volwassen Kenianen toegang tot financiële services, anno 2011 heeft meer dan zeventig procent dat, mede dankzij de komst van microkredieten en de mobiele telefoon. Zo’n 15 miljoen Kenianen transfereerden in 2010 al zeven miljard dollar, ongeveer 20 procent van het BBP, via hun mobieltje.

Landbouw Kenia

Ondanks de snelle urbanisatie en voor Afrikaanse begrippen veelzijdige economie werken de meeste Kenianen nog altijd in de landbouw die goed is voor zo’n  25 procent van het BBP. Het land kan zichzelf met uitzondering van graan zelf voorzien. Belangrijke landbouwproducten zijn sisal, tarwe, suikerriet, ananas en katoen. Afgelopen tien jaar nam vooral ook de exportgerichte bloemen- en groenteteelt een grote vlucht, mede te danken aan investeringen door Nederlandse bedrijven. De sector zag de vraag door de crisis in Europa recentelijk echter teruglopen.  De EVD ziet desondanks grote kansen voor Nederlandse ondernemers in de tuinbouwsector van Kenia, met name voor toeleveranciers van innovatieve hulpmiddelen.
Andere exportproducten zijn koffie en thee. Vooral de theeteelt profiteert van een toenemende vraag uit Azië. Het grote knelpunt voor de landbouw is het onvoorspelbare weer. Lange periodes van droogtes kunnen de oogst ernstig verstoren. In 2010 herstelde de landbouwsector zich na twee rampjaren goed. Dat was onder meer te danken aan betere weersomstandigheden en stimuleringsprogramma’s van de overheid.

Industrie Kenia

Kenia is het meest geïndustrialiseerde land van Oost-Afrika. De industriële output blijft echter slechts ongeveer 15 procent van het BBP uitmaken. Sinds de onafhankelijkheid is dat percentage niet toegenomen. Vooral in de jaren tachtig stagneerde de industrialisatie door  hoge energiekosten en een zwakke infrastructuur. De industrie is vooral gericht op voedselverwerking. De sector wordt veelal gefinancierd door buitenlandse investeerders. Zo’n zestig procent van de industrie is in handen van buitenlandse partijen.

Toerisme Kenia

Het toerisme was afgelopen decennium de snelst groeiende sector en de belangrijkste inkomstenbron van Kenia. Jaarlijks kwamen er steeds meer buitenlandse bezoekers af op de fraaie wildparken en stranden die het land rijk is. Na het politieke geweld eind 2007 namen de bezoeken in 2008 met 30 procent af. Maar inmiddels heeft de sector zich weer geheel hersteld en brengt het toerisme alweer tientallen percentages meer harde valuta op dan in het topjaar 2007.

Buitenlandse investeringen Kenia

Kenia heeft sinds de onafhankelijkheid altijd op buitenlandse investeringen en hulp kunnen rekenen, vooral van de kant van de voormalige kolonisator. Zestig procent van de industrie is nog altijd in handen van buitenlandse partijen. Maar de Britten maken niet langer de dienst uit. Recentelijk zijn het meer de Wereldbank, het Europese ontwikkelingsfonds en vooral China die in Kenia investeren.

East African Community

Kenia vormt met Oeganda, Tanzania, Burundi en Rwanda een douane-unie. Dat heeft onder meer tot meer handel met die landen en meer Keniase investeringen in die landen geleid. De snelgroeiende buurlanden hebben de afzetmarkt voor Keniase ondernemers vergroot. Tegelijkertijd is de concurrentie vanuit bijvoorbeeld Oeganda en Tanzania toegenomen. Ook die landen ontwikkelen zich snel en proberen buitenlandse investeerders te trekken. Het heeft Kenia genoopt tot economische hervormingen die het investeringsklimaat aantrekkelijker hebben gemaakt en business in het land hebben vereenvoudigd.

Economische vooruitzichten Kenia

Kenia wil in 2030 tot de middeninkomens-landen horen en bevordert daartoe een snelle en duurzame economisch groei. Het toerisme, de landbouw, de productie, informatietechnologie en financiële diensten worden gezien als de sleutelsectoren. Momenteel investeren de overheid en de private sector volop in infrastructuur, van wegen, elekticiteitvoorziening tot woningen. Johannes Zutt, verwantwoordelijk voor Kenia bij de Wereldbank, ziet vooral positieve ontwikkelingen, waaronder de komst van een nieuwe constitutie waarmee het politieke stelsel aanzienlijk zal decentraliseren. Ook de snelle vlucht van de telecomsector, de integratie van de East African Community, sterk macro-economisch beleid en overheidsinvesteringen in de publieke infrastructuur, vooral in transport en energie, zullen volgens hem het ondernemersvertrouwen verder stimuleren. Was het land tot voor kort nog sterk afhankelijk van cyclische sectoren als de landbouw en het toerisme, inmiddels is de economische groei over vele sectoren verspreid. Minpunten blijven de corruptie, de armoede en de criminaliteit.