EMERGING AFRICA

The Last Frontier

Sunday, Dec 17th

Nigeria

Ondanks de enorme olie-inkomsten kwam de Nigeriaanse economie tot eind vorige eeuw nauwelijks van de grond. Jarenlang kampte het land met politieke instabiliteit, corruptie, een zwakke infrastructuur en zwak macro-economisch beleid. Maar nadat het land in 1999 onder leiding kwam te staan van democratisch gekozen regeringen en onder druk van de IMF allerlei hervormingsmaatregelen doorvoerde, waait er een positieve wind door het West-Afrikaanse land.

Niet dat het land ineens als een rolmodel geldt en niet langer afhankelijk is van de olie. Het zwarte goud vormt nog altijd verreweg de belangrijkste inkomstenbron van de overheid. Maar mede dankzij het hervormingsbeleid vinden die inkomsten nu beter hun weg richting andere sectoren. Tussen 2003 en 2009 groeide de niet-olie economie met gemiddeld negen procent per jaar.

De vooruitzichten voor de Nigeriaanse economie zijn goed. In 2010 verwacht de IMF een reëele BBP groei van zeven procent en in 2011 van 7,3 procent.  Daarmee is het land een van de snelst groeiende economieën in Afrika en de wereld. Met name de groei van de consumptiemarkt is interessant. Die is verreweg de grootste van Afrika met meer dan 150 miljoen voornamelijk jonge inwoners die nu gemiddeld steeds meer hebben te besteden. Het land heeft daarmee volgens economen de potentie om Zuid-Afrika op middellange termijn naar de kroon te steken als grootste economie van Afrika.

Economische Geschiedenis Nigeria

Het etnisch verdeelde Nigeria verklaarde zich in 1960 onafhankelijk van het Verenigd Koninkrijk. Na een aantal staatsgrepen van Ibo’s kwam halverwege de jaren zestig de Hausa-stam aan de macht. Ibo’s vluchtten vervolgens massaal naar de Niger-Delta in het zuidoosten van het land waar in dezelfde periode enorme olievelden werden ontdekt en ze de republiek Biafra uitriepen. In de daaropvolgende oorlog vielen honderdduizenden doden. Biafra werd uiteindelijk in 1970 weer ingelijfd. Tijdens de oliecrisis daarop investeerde Nigeria fors in grote infrastructurele projecten voor de oliewinning. Maar door de dalende olieprijzen in de jaren tachtig kreeg het land moeite om de leningen terug te betalen. De buitenlandse schulden liepen enorm op. Het hielp ook niet dat het land de ene na de andere militaire coup voorbij zag komen. Niet alleen had dat enorme corruptie en zelfverrijking tot gevolg, eenzijdige focus op de olie-opbrengsten door de militaire leiders zorgde ervoor dat andere economische sectoren geheel verwaarloosd werden en Nigeria vrijwel geheel afhankelijk van de olie werd. Ter illustratie werd Nigeria van een land dat voedsel exporteerde, een land dat landbouwproducten moest importeren.

De wederopbouw  van Nigeria

In 1999 kwam Nigeria weer onder leiding van een democratisch regime en begon de wederopbouw. Onder druk van het IMF kwam het tot afspraken om de buitenlandse schulden weg te werken en de economie van het land drastisch te hervormen. Dat leidde in 2005 tot het kwijtschelden van 18 miljard dollar schuld door de club van Parijs waarin de voornaamste schuldeisers zich verenigden. Intussen maakte het land onder druk van het IMF en de Wereldbank werk van de hervormingen richting een meer marktgerichte economie. De maatregelen bestonden onder meer uit het moderniseren van de bankensector, het beteugelen van de inflatie door middel van loonmatiging, het dereguleren van de olieprijzen, het privatiseren van inefficiënte overheidsinstellingen, het oplossen van regionale onrusten in verband met de oliewinning, het tegengaan van corruptie en het stimuleren van de export buiten de olie-industrie. Ook het verminderen van de buitenlandse schuld, het geleidelijk liberaliseren van importen en het vereenvoudigen van kredietverlening aan de private sector, kwamen op de agenda te staan. Belangrijk was ook de implementatie van het Extractive Industries Transparency Initiative (EITI) waarmee de Nigeriaanse overheid zich verplichtte om de verdeling van de overheidsinkomsten uit de oliewinning transparant te maken. Ook werd beleid geïmplementeerd om de armoede te bestrijden en de infrastructuur te verbeteren.

De hervormingen sloegen aan. Naast de olie-economie kwamen ook andere sectoren in Nigeria het afgelopen decennium tot bloei. De niet-olie economie groeide tussen 2003 en 2009 met gemiddeld negen procent per jaar. Tussen 2005 en 2007 verdubbelde het BBP naar purchasing power parity. Per hoofd van de bevolking explodeerde het BBP in 2006 zelfs van 692 dollar naar 1754 dollar in 2007. Het land wordt inmiddels als een middeninkomenland gezien. Met het totale BBP neemt Nigeria de 33e plaats in de wereld in. Steeds meer landen weten Nigeria inmiddels te vinden. Waar de VS als grote olie-importeur al jaren de voornaamste handelspartner is, kwam afgelopen jaren ook de handel met China en India flink op gang.

Oliesector Nigeria

Nigeria was jarenlang de grootste olieproducent en -exporteur van Afrika maar zou de laatste paar jaar, ook door problemen bij de productie in de gewelddadige Nigerdelta, door Angola zijn voorbijgetreefd. In de wereld neemt het land als producent de elfde positie in en als exporteur staat het achtste.  De olie- en gassector is goed voor ongeveer veertig procent van het BBP en tachtig procent van de overheidsinkomsten en daarmee verreweg de belangrijkste sector voor de Nigeriaanse economie. Door de stijgende olieprijzen namen de olie-inkomsten afgelopen jaren alleen maar verder toe.
Oliewinning in Nigeria verloopt door middel van joint-ventures met de overheid. De grootste joint-venture in Nigeria is de Shell Petroleum Development Company of Nigeria Limited (SPDC) en is verantwoordelijk voor ongeveer 40 procent van de olieproductie in Nigeria. Shell heeft een belang van dertig procent in deze joint-venture. Daarnaast heeft Shell concessies in een aantal kleinere maatschappijen en joint-ventures. De olieproductie in Nigeria verloopt niet zonder problemen. Lokale rebellen verhinderden afgelopen jaren soms de productie. Oliemaatschappijen kregen ook kritiek voor de milieuschade die ontstaat door lekkende pijpleidingen en de verbranding van gas.

Telecommunicatie Nigeria

Nigeria is een van de snelst groeiende telecommarkten ter wereld. Mobiele telefoonmaatschappijen als MTN en Airtel investeren enorm in de sector en maken fraaien winsten in het land. De verkoop van licenties is een extra inkomstenbron voor het land geworden. De overheid investeert in nieuwe technologie zoals satellieten om communicatie via de ruimte mogelijke te maken

Bancaire sector Nigeria

Belangrijke hervormingen hebben ertoe geleid dat de financiële setor zich het afgelopen decennia goed heeft ontwikkeld. Er is een goed mix van lokale en internationale banken ontstaan. Dat geldt ook voor vermogensbeheerder, verzekeraars, investeringsfondsen en investeringsbanken.  De wereldwijde crisis ging echter niet aan de Nigeriaanse banken voorbij. Ook zij hadden te willekeurig leningen verstrekt. De bankencrisis heeft het land mogelijk tien miljard dollar gekost. De regering heeft inmiddels maatregelen genomen om het beleid aan te scherpen en de sector verder te moderniseren. Het Nederlandse Intereffekt dat het Emerging Africa fund beheert, ziet de Nigeriaanse financiële sector als een interessante groeimarkt.

Nigeran Stock Exchange

De Nigeria Stock Exchange is na die van Johannesburg de grootste en meest liquide van Afrika, met ondernemingen uit verschillende sectoren. Ondanks de politieke onrust in het land, is het een steeds populairdere plek voor buitenlandse investeerders en fondsen om te beleggen. De Nigeriaanse economie wordt gedomineerd door olie, maar fondsmanagers beleggen hier vooral in banken, brouwerijen, cement en voedingsmiddelen.

Mijnbouw Nigeria

Naast olie beschikt het land over andere natuurlijke bronnen, zoals steenkool, bauxiet, goud, tin, ijzer, leisteen, niobum, lood en zink. Door eenzijdige focus op de oliesector kwam de mijnbouw voorheen nooit echt van de grond. Het hervormingsbeleid heeft ervoor gezorgd dat de exploitatie van sommige grondstoffen weer op gang is gekomen.

Landbouw Nigeria

Ooit was Nigeria netto een exporteur van landbouwproducten en wereld’s grootste exporteur van grondnoten, cacao en palmolie. Ook kokosnoten, citrus, mais en suiker vonden hun weg naar elders. Maar de eenzijdige focus van de economie op olie en verwaarlozing van de landbouwsector heeft Nigeria in de loop der jaren tot een netto-importeur gemaakt. Ook de landbouw maakt de laatste jaren echter een come-back door. Het is ook nog steeds de sector waarin de meeste Nigerianen werken.

Industrie Nigeria

Nigeria beschikt over een leer-, plastic, voedsel en textielindustrie. Peugeot en General Motors maken auto’s in het land.

Film en Televisie Nigeria

Nigeria is het Afrikaanse centrum voor de film en televisie-industrie. Films en televisieseries vinden hun weg naar andere Afrikaanse landen en Afrikaanse emigranten buiten Afrika.

Vooruitzichten

De vooruitzichten voor de Nigeriaanse economie blijven onverminderd gunstig. Zolang de olieprijzen stijgen en de productie toeneemt, is het land verzekerd van stijgende inkomsten. En door het hervormingsbeleid worden die steeds beter besteed aan de infrastructuur en stimulering van niet-oliegerelateerde economische sectoren. Het stijgende inkomen per hoofd van de groeiende bevolking zorgt voor blijvend optimisme over de al snel groeiende consumptiemarkt. Het optimisme is ook terug te vinden op de Nigeria Stock Exchange waar de aandelen van Nigeriaanse bedrijven forse stijgingen laten zien.

Nigeria blijft echter ook een land met grote problemen, waaronder een zwakke infrastructuur en matig onderwijs. Ook de veiligheid blijft een groot probleem. Hoewel er verbeteringen zijn, worden jaarlijks nog altijd honderden mensen in en rond de olie-industrie gegijzeld. Ook de strijd tegen armoede, corruptie, misdaad, jongerenwerkloosheid en zwak bestuur is er een van lange adem. Volgens sommige economen heeft Nigeria niet zeven maar minstens tien procent economische groei nodig om de bevolkingsgroei op te vangen en de bestaande problemen op te lossen.

Bronnen: EVD, CIA Factbook, Wereldbank, Wikipedia
Voor meer informatie over businesskansen en tradeleads in Nigeria, klik hier