EMERGING AFRICA

The Last Frontier

Sunday, Dec 17th

Ghana

Ghana geldt al jaren als een van de stabielere landen in West-Afrika, zowel op economisch als politiek gebied. Het inkomen per hoofd van de bevolking ligt dan ook hoger dan in de omringende landen. Tot 2010 kwam Ghana vooral aan harde valuta door de export van goud en cacao. Ook hout, diamanten, bauxiet en mangaan vinden hun weg naar het buitenland. Vanaf 2011 zal deze handel echter in de schaduw komen te staan van de olie-export. Afgelopen jaren werden voor de Ghanese kust olievelden ontdekt die de staat vanaf 2011 jaarlijks miljarden dollars gaan opleveren en het land een economische groei van rond de 10 procent zullen bezorgen in plaats van de gemiddeld vijf procent in voorgaande jaren. Met de velden kan Ghana tot de derde olieproducent in Afrika uitgroeien.

De grote vraag is hoe het land de oliemiljarden gaat besteden. Wordt het bijvoorbeeld in infrastructuur, onderwijs, landbouwhervormingen en de ontwikkeling van andere economische sectoren gestoken, dan ziet de economische toekomst er erg goed uit en zullen grote delen van de bevolking er zeker van profiteren. Sceptici zijn echter bang dat de plotselinge olierijkdom ook negatieve implicaties kan hebben en in navolging van andere olielanden een machtsstrijd, corruptie en instabilieit in de hand zullen werken. Ook zou er minder druk kunnen ontstaan om noodzakelijke economische hervormingen door te voeren. (zie artikel Ghana wordt olieland)

De landbouw blijft vooralsnog ook belangrijk voor het land. De zelfvoorzienende landbouw is goed voor zo'n 35 procent van het BBP en biedt werk aan ongeveer 75 procent van de arbeidsbevolking. De industrie bedient voornamelijk de thuismarkt van 24 miljoen inwoners die gemiddeld zo’n 700 dollar per persoon hebben te besteden. Ook de vele Ghanezen die in het buitenland wonen, vormen een belangrijke economische factor voor het land. Er is een sterke binding met Nederland dat in ieder geval tot 2008 de belangrijkste exportpartner van Ghana was.

Geschiedenis Ghana

Het gebied dat nu Ghana heet, was voor de eerste Europeanen er arriveerden al een regionale economische macht, bestuurd door redelijk goed ontwikkelde volkeren zoals de Ashanti. Rond 1900 werd het een Britse kolonie onder de naam Gold Coast. Die kolonisatie duurde tot 1957 toen Ghana als een van de eerste Afrikaanse kolonies onafhankelijk werd. N'krumah werd de eerste president maar moest in 1966 al weer wijken na een staatsgreep. Tot 1983 bleef de economie van het land vervolgens gebukt gaan onder machtswisselingen, corruptie en wanbeleid. Het Economic Recovery Program verbeterde de situatie sindsdien, ook al bleef het land vooral afhankelijk van de cacao-export.  Sinds 1992 is Ghana een democratie en ontwikkelde het zich veel beter dan omringende landen zoals Ivoorkust, Sierra Leone en Liberia waar burgeroorologen voor veel onrust zorgden. De Ghanese economie groeide afgelopen decennium met zo’n vijf procent per jaar. Het land profiteerde onder meer van het Heavily Indebted Poor Country (HIPC) programma en het Multilateral Debt Relief Initiative dat vanaf 2006 in werking ging. Goed macro-economisch beleid en hoge goud- en cacaoprijzen zorgden ervoor dat Ghana de groeicijfers in 2008 en 2009 nauwelijks zag teruglopen. Volgens een onderzoeksrapport van consultantsbureau Mckinsey behoort Ghana tot de zogeheten transition landen waar de economie steeds moderner en diverser wordt.

Inflatie Ghana

Hoewel er verbeteringen zijn, blijven de hoge inflatie en rente vooralsnog een probleem in Ghana. De slecht functionerende geldmarkt is een van de grootste obstakels voor het midden- en kleinbedrijf. Een restrictief fiscaal beleid, een stabiele wisselkoers en lagere voedselprijzen door een goede oogst moeten leiden tot een lagere inflatie. Het tempo waarmee de inflatie wordt teruggebracht wordt echter beperkt door overheidsplannen om het begrotingstekort terug te dringen. Ook het op gang komen van de olieproductie in 2011 en de daarmee verwachte liquiditeitsgroei heeft waarschijnlijk een remmend effect op verlaging van de inflatie.

Oliesector Ghana

Een paar jaar gelden ontdekten de oliemaatschappijen Tullow Oil en Kosmos Energy voor de kust van Ghana olie- en gasvelden. Proefboringen wezen daarna uit dat het om een enorme voorraad van meer dan een miljard vaten gaat, het grootste off-shore olieveld dat sinds jaren voor de West-Afrikaanse kust is ontdekt.  Eind 2010 is de productie van start gegaan. In eerste instantie gaat men uit van 120 duizend vaten per dag. Maar deze productie zal naar verwachting binnen een aantal jaren fors toenemen naar een miljoen vaten per dag. Op die wijze kan Ghana tot de derde olieproducent in de regio uitgroeien na Nigeria en Angola. De jaarlijkse overheidsinkomsten uit olie en gas zouden binnen vijf jaar tot meer dan 3 miljard dollar kunnen stijgen, al gauw een kwart van de begroting. De oliewinning geschiedt via joint-ventures tussen de overheid en buitenlandse oliebedrijven. De grote vraag is of de overheid voor transparantie gaat zorgen als het om de olie-inkomsten en de besteding daarvan gaat.

China aast op olie Ghana

Met de olievelden in het achterhoofd leenden Chinese investeerders onlangs 13 miljard dollar aan Ghana voor de ontwikkeling van de energie-, landbouw- en transporsector. 10 miljard dollar kwam van de Chinese Exim bank voor de aanleg van wegen, spoor en dammen. De Chinese ontwikkelingsbank zegde een lening van 3 miljard toe om de olie- en gasindustrie infratsructuur te ontwikkelen, alsmede de landbouwsector.

Landbouw Ghana

Ghana is en blijft ondanks de olie vooral ook een agrarisch land waar de meerderheid van de bevolking werkt in de landbouw. Het gaat vooral om zelfvoorzienende landbouw met kleine landeigenaren. Door de komst van nieuwe programma’s zijn de mogelijkheden voor export de laatste jaren echter flink toegenomen. Ghana tekende in 2006 de Millennium Challenge Corporation (MCC) die helpt om de landbouwsector te hervormen. De Ghana National Agricultural Export overziet en coördineert de export van cacao, cashwenoten en ook goud. De instantie heeft er toe bijgedragen dat de economie is gestabiliseerd, de illegale export is teruggebracht en er werkgelegenheid voor duizenden Ghanezen is gecreëerd. De cacao-oogst blijft echter afhankelijk van het weer. Misoogsten kunnen een vergaande invloed hebben op de gehele economie.

Mijnbouw Ghana

De mijnsector is afgelopen jaren belangrijker geworden voor Ghana en was goed voor 35 procent van de exportinkomsten.  Vooral goud is hiervoor verantwoordelijk.

Industrie Ghana

Ghana's heeft een kleine maar geavanceerde industrie die vooral in de binnenlandse vraag voorziet. Te denken valt aan textiel, staal, banden, olieraffinage, bier, tabak, consumentengoederen en auto-assemblage. Naar verwachting zal door de economische groei en verstedelijking de binnenlandse consumptie komende jaren fors toenemen.

Toerisme Ghana

Het toerisme van Ghana zit al jaren in de lift en zorgt voor extra inkomsten voor het land.

Financiële Sector Ghana

De financiële dienstverlening in Ghana onderging een grote hoeveelheid hervormingen afgelopen jaren  Offshore banken zijn welkom in het land. Barclays Bank (Ghana) limited werd de eerste buitenlandse bank die een General Banking license in het land verkreeg. Voor buitenlanders in Ghana is het mogelijk geworden een off-shore bank account te openen.

Infrastructuur Ghana

De toekomstige olie-inkomsten zullen ongetwijfeld de investeringen in (als ze dat al niet doen) in grote infrastructurele projecten stimuleren. Dat biedt ook kansen aan buitenlandse investeerders en bedrijven. Het zou onder meer kunnen gaan om de renovatie van het verouderde spoorwegnet, de komst van een nieuwe luchthaven in Accra en de uitbreiding van twee zeehavens.

Bronnen: Wikipedia, Mckinsey, EVD, Tradeinvest Africa

Voor meer informatie over businesskansen en -leads in Ghana, klik hier

Tags: