EMERGING AFRICA

The Last Frontier

Monday, Aug 20th

Oost-Afrika op weg naar muntunie

Na de invoering van Oost-Afrikaanse douane-unie (2004) en de Oost-Afrikaanse gezamenlijke markt (2010) staat in 2012 de invoering van een monetaire unie op de agenda. Sommige critici denken dat de regio daarmee iets te hard van stapel loopt. Maar het optimisme over de economische integratie in Oost Afrika overheerst. Zelfs de euro-crisis lijkt de snelle komst van een gezamenlijke munt niet in de weg te staan.

Hoezeer de euro dezer dagen ook onder vuur ligt, in Oost-Afrika lijkt men zich er niet door te laten afschrikken. Als het aan politici, economen, lokale bedrijven en investeerders ligt, stoomt de East African Community (EAC) in snel tempo af op een monetaire unie.  Dat viel althans op te maken uit de reacties tijdens de recente politieke topontmoetingen tussen de lidstaten (Kenya, Tanzania, Oeganda en sinds 2007 ook Rwanda en Burundi) in het kader van het 10-jarig bestaan van het Oost-Afrikaanse Parlement (EALA).

De plannen voor verdere economische integratie van Oost-Afrika lijken te zijn ingegeven door de huidige successen van de Oost-Afrikaanse vrijhandelszone en gezamenlijke markt. De afgelopen vijf jaar heeft de EAC een gemiddelde BBP-groei van meer dan 4% laten zien. Drie van de vijf lidstaten (Tanzania, Rwanda en Oeganda) behoorden afgelopen vijf jaar zelfs tot de top-20 snelst groeiende economieën in de wereld.  Afgelopen drie jaar is de intra-EAC handel bovendien met 50% toegenomen. Vooral in de grote steden is de economische groei duidelijk waarneembaar. Overal zijn nieuwe wegen en kantoorgebouwen in aanbouw. De economische samenwerking tussen de lidstaten heeft het investeringsklimaat sterk verbeterd.  Investeerders zien meer en meer de potentie van de regio in waardoor de buitenlandse investeringen sterk toenemen.

Met deze positieve economische ontwikkelingen is het dan ook niet verwonderlijk dat lokale politici, het bedrijfsleven, economen en instanties als de Wereldbank verdere economische integratie naar een monetaire unie en op den duur politieke federatie wel zien zitten. De recente problemen in de eurozone hebben er echter wel toegeleid dat een groeiend aantal parlementsleden in de vijf lidstaten zich afvraagt of het proces richting een muntunie niet te snel gaat. Meer en meer klinkt de roep om voorlopig even pas op de plaats te maken. Zeker ook omdat de gezamenlijke markt nog niet optimaal functioneert. Er mag dan in theorie sprake zijn van vrij verkeer van arbeid en goederen, in de praktijk belemmeren landen met non-tarif bariers nog altijd de vrijhandel. In landen als Tanzania en Oeganda bestaat bovendien nog veel angst voor banenverlies onder de eigen bevolking waardoor het vrije verkeer van arbeid nauwelijks wordt gestimuleerd.

Op recente politieke tops bevelen parlementsleden dan ook aan om eerst deze cruciale zaken goed op orde te krijgen alvorens de volgende stap naar de monetaire unie te nemen. Met Europa in het achterhoofd vraagt men zich ook steeds meer af of die monetaire unie op den duur wel gemakkelijk zal standhouden. Evenals in Europa bestaan er grote onderlinge verschillen op economisch gebied tussen de lidstaten. Alhoewel er nu sprake is van forse economische groei, blijven het ontwikkelingslanden met een onderontwikkelde infrastructuur buiten de stadscentra die de intra-EAC trade ernstig belemmert. Onder meer de energievoorziening loopt al jaren uit de pas met de economische ontwikkeling. In een land als Tanzania is de stroom het afgelopen jaar zelfs vaker uit dan aan.  Het inkomensniveau van de meeste van de 130 miljoen inwoners van de EAC blijft voorlopig ook steken tussen de 500 en 700 dollar per jaar. In dit soort landen kunnen bij de geringste tegenslag ook overheidstekorten, inflatie en nationale schulden de kop opsteken.

Toch leiden de veelal op Griekenland geënte doemscnerario’s er niet toe dat politici zich in deze landen tegen verdere EAC integratie op zich richten. De vraag is niet of maar wanneer de EAC de gezamenlijke munt gaat invoeren. Vooralsnog houden de beleidsmakers en de officiële informatiekanalen 2012 aan. In ieder geval heeft de EAC wel al een regionaal volkslied. Daar kunnen we in Europa, mede door Nederlandse bezwaren, naar fluiten.