EMERGING AFRICA

The Last Frontier

Sunday, Aug 19th

McKinsey over progressie en potentie economie Afrika

In het onderzoeksrapport Lions on the move is het Global Institute van Mckinsey lyrisch over de economische progessie en potentie van Afrikaanse landen. Het bureau ziet een groot aantal positieve ontwikkelingen die Afrika tot een zeer interessante investeringsbestemming voor de lange termijn maken. Op een rijtje de belangrijkste trends uit het rapport.

Politiek stabieler en beter economisch beleid

McKinsey constateert dat de Afrikaanse economie in de laatste twintig jaar voor de eeuwwisseling nauwelijks groeide maar sindsdien jaarlijks met gemiddeld tussen de vijf en tien procent steeg. Dat was zeker niet alleen aan de stijgende grondstofprijzen te danken, de economische groei was over meerdere sectoren verspreid. McKinsey ziet de verbeterde politieke stabiliteit en beter economisch beleid als achterliggende oorzaak. Veel Afrikaanse landen wisten afgelopen tien jaar de inflatie te beteugelen, de staatsschuld en het begrotingstekort terug te dringen. Economische hervormingen leidden bovendien tot een veel beter ondernemings- en investeringsklimaat. Zo werden overheidsinstellingen geprivatiseerd, handelsbelemmeringen weggenomen,  bedrijfsbelastingen verlaagd en de rechtsbescherming verbeterd. Hierdoor kon eindelijk een private sector opbloeien, namen de investeringen enorm toe, ging de arbeidsproductiviteit omhoog en verbeterde de concurrentiepositie van het continent.

Sociale- en demografische trends

De economische groei in Afrika gaat gepaard met verstedelijking en de opkomst van een middenklasse. Inmiddels leeft al veertig procent van de Afrikanen in de stad. De urbanisatie leidt doorgaans tot hogere inkomens en meer consumptie. McKinsey berekende dat het aantal mensen met een jaarlijks inkomen van meer dan 5000 dollar komende tien jaar met 50 procent zal toenemen. Omdat Afrika een jonge bevolking heeft, zal het continent in de toekomst bovendien over het grootste arbeidspotentieel  ter wereld beschikken. Volgens McKinsey zal de arbeidsmarkt in Afrika in 2040 uit 1,1 miljard mensen bestaan, meer dan in China of India. Als Afrika in staat is de jeugd goed op te leiden, kan Afrika een van de belangrijkste productiegebieden in de wereld worden.

Toename consumptie

Als de economische groei doorzet, zullen de consumptieve bestedingen in Afrika komende tien jaar bijna verdubbelen. Afrikaanse huishoudens gaven in 2008 nog 860 miljard dollar uit, maar McKinsie voorspelt dat dit in 2018 oploopt naar 1,4 biljoen dollar. Veel Afrikanen zullen meer geld aan voedsel en drank besteden en producten van hogere kwaliteit.  Maar de middenklasse zal in toenemende mate vooral ook geld besteden aan andere zaken dan voedsel, zoals bankieren, telecommunicatie en huisvesting. De kansen voor de hieraan gerelateerde economische sectoren schat McKensie dan ook hoog in. De consumptiemarkt zal in veel landen groot genoeg worden om het voor multinationals zeer aantrekkelijk te maken om er te investeren.

Groene revolutie in landbouw

Volgens McKinsey is Afrika rijp voor een groene revolutie zoals die ook in Azië en Brazilië plaatsvond. Zestig procent van de nog onontgonnen potentiële landbouwgrond van de wereld ligt in Afrika. Om de groene revolutie een feit te maken, moet nog wel het nodige gebeuren. Zo moeten onder meer de toegang tot nieuwe technologieën, de infrastructuur, de belastingen, de landrechten en de financiering van boeren verbeteren. Maar McKinsey ziet steeds meer landen werk hiervan maken. Het bureau verwacht dan ook dat de agrarische output van 280 miljard dollar per jaar nu kan stijgen naar 880 miljard dollar in 2030. Ook agrarisch-gerelateerde bedrijven zoals voedselverwerkende industrieën en zadenproducenten zullen profiteren.

Vraag naar grondstoffen blijft stijgen

Afrika zal door de groei van de emerging markets blijven profiteren van de aanhoudend stijgende vraag naar grondstoffen en mineralen. Het continent beschikt over ruim 10 procent van de oliereserves in de wereld, 40 procent van het goud, 80-90 procent van het chroom en platina, en vele andere mineralen die nodig zijn om de wereldwijde economische groei op te vangen. Afrika krijgt hierdoor in toenemende mate toegang tot internationale kapitaalstromen en mogelijkheden om nieuwe vormen van economische samenwerking aan te gaan. Buitenlandse investeerders die lange termijncontracten voor de levering van grondstoffen willen afsluiten, betalen tegenwoordig al steeds vaker vooraf of via wederdiensten. Meer dan een kwart van de deals wordt tegenwoordig bijvoorbeeld afbetaald door investeringen te doen in de lokale infrastructuur en/of via het delen van kennis, technologie en vaardigheden. De directe investeringen uit het buitenland groeiden mede hierdoor van 9 miljard dollar in 2000 naar 62 miljard in 2008.

Grote infrastructurele projecten

McKinsey ziet grote kansen voor bedrijven om een bijdrage te kunnen leveren aan grote infrastructuurprojecten in Afrika. Nu al steken overheden en private investeerders gezamenlijk jaarlijks 72 miljard dollar in nieuwe infrastructuur, van wegen, havens, vliegvelden, dammen tot watervoorziening. Vooral de private investeringen namen afgelopen jaren sterk toe. Volgens McKinsey moeten en kunnen de investeringen in infrastructuur op korte termijn nog met minstens 46 miljard dollar per jaar omhoog.

Groeipad verschilt per land

Om een stabiele economische groei te realiseren, moeten Afrikaanse landen volgens McKinsey minder eenzijdig afhankelijk worden van de landbouw en/of mijnbouw en hun economieën zo veel mogelijk diversificeren over meerdere sectoren. Ook toenemende exportinkomsten zijn belangrijk zodat er genoeg kapitaalgoederen beschikbaar zijn om te kunnen blijven investeren. Het ene land is hiermee verder gevorderd dan het andere. Zuid-Afrika en enige Noord-Afrikaanse landen beschikken al over een redelijk diverse economie. Landen als Ghana en Kenia zijn hard hiernaartoe op weg en zien bijvoorbeeld de export van industriële producten naar buurlanden snel toenemen. Voor olie-exporterende landen is het zaak om met behulp van de stijgende inkomsten ook de andere economische sectoren te ontwikkelen. In al deze landen hebben investeringen in onderwijs en infrastructuur volgens McKinsey prioriteit. In een aantal armere ('pre-transition') landen, zoals Ethiopië, Sierra Leone en Kongo (DRC), is de snelle economische groei van dit moment volgens McKinsey nog fragiel. Het ontbreekt hier aan de basis, oftewel politieke- en macro-economische stabiliteit. Pas als dat op orde is, wordt het ondernemingsklimaat beter voorspelbaar.

Lees het hele rapport van Mckinsey